محاسبه‌گر

مالیات بر ارزش افزوده

مبلغ را وارد کنید — مالیات ۶٪ و عوارض ۳٪ را آنی محاسبه کنید.

ریال
نرخ ۹٪
مبلغ بعد از مالیات
ریال
مبلغ پایه (بدون مالیات)
مالیات ارزش افزوده ۶٪
عوارض شهرداری ۳٪
جمع مالیات و عوارض ۹٪

📋 جدول نرخ‌های مالیات بر ارزش افزوده

نوع کالا/خدمت نرخ مالیات نرخ عوارض جمع وضعیت
کالا و خدمات عمومی۶٪۳٪۹٪مشمول
خودرو و موتورسیکلت۶٪۳٪۹٪مشمول
خدمات بانکی و بیمهمعاف
محصولات کشاورزی فرآوری‌نشدهمعاف
دارو و تجهیزات پزشکیمعاف
کتاب، مطبوعات، آموزشمعاف
خدمات حمل‌ونقل عمومیمعاف
طلا و جواهر (سکه)نرخ ویژه

* نرخ‌ها براساس قانون مالیات بر ارزش افزوده (اصلاحیه ۱۴۰۰) — برای اطمینان با مشاور مالیاتی مشورت کنید.

تعریف

مالیات بر ارزش افزوده چیست؟

مالیات بر ارزش افزوده (Value Added Tax - VAT) نوعی مالیات غیرمستقیم است که در هر مرحله از زنجیره تولید، توزیع و فروش کالا یا ارائه خدمت، بر ارزش افزوده‌شده اعمال می‌شود. این مالیات در نهایت توسط مصرف‌کننده نهایی پرداخت می‌شود، اما هر حلقه از زنجیره اقتصادی موظف است آن را جمع‌آوری و به دولت پرداخت کند.

در ایران قانون مالیات بر ارزش افزوده برای اولین بار در سال ۱۳۸۷ اجرا شد و آخرین اصلاحات آن در تیر ۱۴۰۰ توسط مجلس شورای اسلامی تصویب شد. طبق این قانون، مؤدیانی که گردش مالی سالانه‌شان از حد مشخصی تجاوز کند، ملزم به ثبت‌نام، دریافت شناسه و ارسال اظهارنامه فصلی هستند.

نرخ‌ها

نرخ مالیات بر ارزش افزوده در ایران — ۱۴۰۵

نرخ کلی مالیات بر ارزش افزوده در ایران ۹ درصد است که از دو بخش تشکیل شده:

6%
مالیات ارزش افزوده
سهم دولت مرکزی
3%
عوارض شهرداری
سهم شهرداری‌ها و دهیاری‌ها
9%
جمع کل
مجموع مالیات + عوارض

۶ درصد به حساب سازمان امور مالیاتی کشور واریز می‌شود و ۳ درصد عوارض به شهرداری‌ها و دهیاری‌های محل فعالیت اختصاص می‌یابد. برخی کالاهای خاص مانند سیگار و دخانیات مشمول نرخ بالاتری (تا ۱۵٪) هستند.

فرمول محاسبه

نحوه محاسبه مالیات بر ارزش افزوده

دو حالت برای محاسبه وجود دارد:

// حالت اول: مبلغ قبل از مالیات مشخص است
مالیات = مبلغ پایه × 0.06
عوارض = مبلغ پایه × 0.03
مبلغ نهایی = مبلغ پایه × 1.09
// حالت دوم: مبلغ بعد از مالیات مشخص است
مبلغ پایه = مبلغ کل ÷ 1.09
مالیات = مبلغ پایه × 0.06
🧮
مثال — فروش کالا
کالایی به قیمت ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال می‌فروشید:
مالیات: ۶٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال
عوارض: ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال
فاکتور: ۱۰۹٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال
📊
اعتبار مالیاتی
مالیاتی که در خریدهای خود پرداختید، از مالیات فروش‌تان کسر می‌شود.
مالیات قابل پرداخت = مالیات فروش − مالیات خرید
مشمولین

چه کسانی مشمول مالیات بر ارزش افزوده هستند؟

طبق قانون مالیات بر ارزش افزوده (اصلاحی ۱۴۰۰)، تمام اشخاص حقیقی و حقوقی که به عرضه کالا یا ارائه خدمت می‌پردازند و گردش مالی سالانه‌شان از حد آستانه تعیین‌شده تجاوز می‌کند، موظف به ثبت‌نام و پرداخت مالیات بر ارزش افزوده هستند.

  • تولیدکنندگان کالا و صنایع با هر میزان گردش مالی
  • واردکنندگان کالا و خدمات
  • صادرکنندگان (با نرخ صفر برای صادرات)
  • عمده‌فروشان و خرده‌فروشان مشمول قانون
  • ارائه‌دهندگان خدمات حرفه‌ای (مشاوره، IT، بازرگانی)
  • پیمانکاران و ارائه‌دهندگان خدمات ساختمانی
  • شرکت‌های حمل‌ونقل کالا (بار)

⚠️ کسب‌وکارهای کوچک با گردش مالی سالانه کمتر از حد آستانه‌ی مشخص‌شده توسط سازمان امور مالیاتی، از ثبت‌نام معاف هستند. این حد هر سال توسط سازمان اعلام می‌شود.

معافیت‌ها

کالاها و خدمات معاف از مالیات بر ارزش افزوده

ماده ۹ قانون مالیات بر ارزش افزوده فهرست کاملی از معافیت‌ها ارائه می‌دهد:

🌾محصولات کشاورزی فرآوری‌نشده
💊دارو و تجهیزات پزشکی
📚کتاب، مطبوعات، کاغذ چاپ
🎓خدمات آموزشی و پژوهشی
🏦خدمات بانکی و اعتباری
🛡️خدمات بیمه‌ای
🚌حمل‌ونقل عمومی مسافر
آب، برق، گاز خانگی
🏠اجاره مسکونی
🌙نان، قند، شکر، روغن (اساسی)
✈️صادرات کالا و خدمات (نرخ ۰٪)
حامل‌های انرژی (بنزین، گازوئیل)
اظهارنامه فصلی

مهلت ارسال اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده ۱۴۰۵

اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده فصلی است — یعنی هر سه ماه یک‌بار باید ارسال شود. مهلت ارسال ۳۰ روز پس از پایان هر فصل است:

فصل دوره مهلت ارسال وضعیت ۱۴۰۵
زمستان ۱۴۰۴ دی تا اسفند ۱۴۰۴ ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ گذشته
بهار ۱۴۰۵ فروردین تا خرداد ۱۴۰۵ ۳۰ تیر ۱۴۰۵ پیش‌رو
تابستان ۱۴۰۵ تیر تا شهریور ۱۴۰۵ ۳۰ مهر ۱۴۰۵ آینده
پاییز ۱۴۰۵ مهر تا آذر ۱۴۰۵ ۳۰ دی ۱۴۰۵ آینده

اظهارنامه از طریق سامانه evat.ir ارسال می‌شود. نرم‌افزار حسابداری گلابی می‌تواند گزارش آماده ارسال را به صورت خودکار تهیه کند.

جرایم

جرایم عدم رعایت قانون مالیات بر ارزش افزوده

تخلف از قانون مالیات بر ارزش افزوده جرایم سنگینی در پی دارد:

50٪
⛔ عدم ثبت‌نام
عدم ثبت‌نام در سامانه مالیات بر ارزش افزوده جریمه‌ای معادل ۵۰ درصد مالیات متعلق دارد.
50٪
📋 عدم ارسال اظهارنامه
عدم ارسال اظهارنامه در موعد مقرر جریمه‌ای معادل ۵۰ درصد مالیات آن دوره دارد.
2.5٪/ماه
⏰ تأخیر در پرداخت
به ازای هر ماه تأخیر در پرداخت مالیات، ۲.۵ درصد جریمه تأخیر محاسبه می‌شود.
25٪
🧾 عدم صدور فاکتور
عدم صدور صورتحساب برای معامله مشمول، جریمه‌ای معادل ۲۵ درصد مالیات آن معامله دارد.

* با تسلیم داوطلبانه اظهارنامه قبل از اعلام مأموران مالیاتی، جرایم تا ۵۰٪ تخفیف دارند.

سوالات متداول

سوالات متداول درباره مالیات بر ارزش افزوده

بله. در نهایت مصرف‌کننده نهایی این مالیات را می‌پردازد — چون در قیمت کالا یا خدمت گنجانده شده است. اما فروشنده موظف است آن را جمع‌آوری و به دولت واریز کند. کسب‌وکارهای میانی می‌توانند مالیات پرداختی در خرید را از مالیات دریافتی در فروش کسر کنند.
بله، اگر مؤدی مالیات بر ارزش افزوده باشید. مالیاتی که در خریدهای تجاری‌تان پرداخت کرده‌اید (اعتبار مالیاتی) از مالیاتی که از مشتریان‌تان دریافت کرده‌اید کسر می‌شود. اگر اعتبار بیشتر از بدهی باشد، می‌توانید استرداد بخواهید.
فاکتور رسمی (صورتحساب الکترونیکی مودیان) دارای شماره سریال، مشخصات کامل خریدار و فروشنده، کد اقتصادی و امضای دیجیتال است و به سامانه مودیان ارسال می‌شود. فقط صورتحساب‌های رسمی به عنوان اعتبار مالیاتی برای خریدار قابل استفاده است.
باید صورتحساب اصلاحی (برگشت از فروش) صادر کنید. مابه‌التفاوت در اظهارنامه فصل بعدی لحاظ می‌شود. اگر پرداخت اضافی داشتید، می‌توانید در اظهارنامه بعدی کسر یا استرداد بخواهید.
خیر. صادرات کالا و خدمات با نرخ صفر درصد مشمول مالیات بر ارزش افزوده است. صادرکنندگان حتی می‌توانند مالیات پرداختی در زنجیره تولید را از طریق سازمان امور مالیاتی استرداد بگیرند.
تولیدکنندگان و واردکنندگان باید از بدو تأسیس ثبت‌نام کنند. سایر کسب‌وکارها به محض اینکه گردش مالی‌شان از حد آستانه‌ی سالانه تجاوز کند، موظف به ثبت‌نام در فصل بعدی هستند.
منابع قانونی

مستندات قانونی

📜
قانون مالیات بر ارزش افزوده
مصوب مجلس شورای اسلامی — اصلاحیه تیر ۱۴۰۰ — جایگزین قانون آزمایشی ۱۳۸۷
🏛️
سازمان امور مالیاتی
intamedia.ir — اطلاعیه‌های رسمی، بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌های اجرایی
💻
سامانه ارزش افزوده
evat.ir — ثبت‌نام، ارسال اظهارنامه و پرداخت مالیات بر ارزش افزوده
📱
سامانه مودیان
my.tax.gov.ir — صدور صورتحساب الکترونیکی، دریافت گواهی دیجیتال

⚠️ اطلاعات این صفحه جنبه آموزشی دارد. برای تصمیم‌گیری مالیاتی با حسابدار رسمی یا مشاور مالیاتی مشورت کنید.